welkom bij JORHANSTAMPS

Betekenis plaatsnamen van de Nederlandse puntstempels

Dit overzicht geeft beknopt informatie over de betekenis en/of herkomst van de namen van de steden en dorpen  waarvoor puntstempels zijn uitgebracht. Ook wordt chronologisch de ontwikkeling van de namen in de loop der tijden vermeld, voorafgegaan door een vroegste jaartal waarvan een benaming bekend is

De informatie is ontleend aan diverse bronnen, waar de nieuwsgierige lezer zich uitgebreider en nauwkeuriger kan verdiepen. Deze bronnen zijn m.n. :

-        Het plaatsnamenboek van Gerald van Berkel en Kees Samplonius (ISBN 90 26943210).

-        Nederlandse  plaatsnamen, herkomst en historie van dezelfde schrijvers (ISBN 978 90 2742097 8).

-        Wikipedia (nl.wikipedia.org/naam plaats)

Bij de beschrijvingen is hier en daar weleens de vrijheid genomen iets van een eigen interpretatie mee te nemen. Het overzicht pretendeert wat weetjes te geven en misschien ook meer interesse te wekken en daarmee het verzamelen van puntstempels meer betekenis en plezier te geven.


Tenslotte nog wat algemene betekenissen van achtervoegsels van namen *:

-        aa of ee als achtervoegsel duiden op water

-        heem, heim, hem, um, em, zaal, sel(e), werd en wijk duiden op een nederzetting

-        koop, rode/rade of veen duiden op ontginningsnamen

 

*) ontleend aan gegevens van prof. D.P. Blok

1             Alkmaar (1000 Almere, Alcmere, Alcmair)                           

               Modderig meer                              

2             Almelo  (1157 Almelo, Almeloe)                

               Olmenbos                                        

3             Alphen (918 Albanianis, Alfna)                  

               Verband met waternaam                                          

4             Amersfoort (1028 Amersfoirde, Amersforden)                                  

               Doorwaadbare plaats in de Amer                                            

5             Amsterdam (Amstelredam, Amestelredam)                                       

               Dam in de Amstel                                         

6             Apeldoorn (792 Appoldro, Appeldern)                                  

               Bij de appelbomen                                       

7             Appingedam (1253 Appengadomme, in Damme, In Appinge, Appinggadamme)                                 

                Dam van de bewoners langs de Appe of Apt (rivier, stroom)                                       

8             Arnhem (893 Arneym, Arnheim, Arnheym)                          

               Woonplaats (heem) van Arno                                  

9             Assen (1267 Ascen, Azcen)                                       

               Onbekend; houthakker, es?                                      

10          Bergen op Zoom (1000 Bergon, Berga, Berghen super Zoem, Bergen op den Zoem)

               Hoge rand langs de diluviale afzettingen                              

11          Beverwijk (918 Beverhem, Bevorhem, Agathenkiricha, Wijc, Beverwijc)                  

               Bever (diersoort) en wijk (woonplaats m.n. aan de kust)                               

12          Bolsward (1038 Bodliswert,Bodelswerde, Bodleswaerd, to Bolzwert, Boelswert)                

               Wierde (terp) van Bodil (persoonsnaam)                              

13          Zaltbommel (850 Bomela, Bomele, Bomilo, Bumele, Sautbomel, Saltbommel)

               Bommel, boombos. Zalt, naar handel in zeeuws zout                                     

14          Boxmeer (1076 Mere/a, Boxmere,                         

               Bok (persoonsnaam) en meer (mark, grensgebied)                                         

15          Boxtel (1108 Buchestelle, Bocstella, Bucstel, Boecstel, Boucstele, Bouxstele)

               Verblijfplaats (stella) bij beuk of bocht                                  

16          Breda (1159 Breda)                                      

               De brede Aa (water)                                    

17          Breskens (1573 Breskyn, Breiske)                            

               Onduidelijk; mogelijk naar een soort dijkbescherming (britse)                                     

18          Brielle (1257 Briele, ten Briele, den Briel)                                            

               Omheind grasland met geboomte                                         

19          Brummen (794 Brimnu(m), Brummen, Bremmenen)                        

               Bewoners bij de oever, rand (brim)                                        

20          Culemborg (1281 Kulenburg, castrum dictum Culenburgh, -borch, Culenborgh, Colemborch, Culemborch)                                   

               Burcht bij een wiel, kolk                              

21          Delfshaven (1400 Delfschehave)                                           

               Bewoning bij de haven (aan de Maas)  aan de monding van het naar Delft gegraven kanaal

21          Emmen (1139 in Emne, Emne, Empne, Emmene)                             

               Onduidelijk; vlakte, water Eem?                              

22          Delft (1130 de Delf, Delf)                                          

               Gegraven water(gang)                                

23          Delfzijl (1303 Delfzilen, de Delsilum, Delfsijl)                                      

               Sluizen in de Delf (Damsterdiep)                              

24          Deventer (840 Dauentre, Deuentre, Dauentria, Devendre)                           

               Vermoedelijk prehistorische waternaam                              

25          Dirksland (1280 Diederixland, Dierixland, Dircslant)                         

               Land van Diederik                                         

25          s-Graveland (1245 Gravelant)                                  

               Gegraven waterloop                                   

26          Doesburg (1025 Dusburg, Dosburg, Doesborg)                                 

               Vermoedelijk burcht/sterkte in struikgewas                                       

27          Doetinchem (838 Ductinghem, Duttinghem, Duttinche(i)m, Dutthekem, Doetekem)

               Woonplaats van lieden van Dutto (persoonsnaam)                                         

28          Dokkum (802 Tochingen, Dockinga(m), Tochkingen, Doccinga, Dockum) (802 Tochingen)

               Bij de lieden van Dokko (persoonsnaam)

29          Dordrecht (1151 Thuredrith, Thuredrech, Durdreth)                                       

               Doortocht (van Merwede naar Dubbel)                                

30          Dragten (1460 Zuuderdracht, 1579 Noorderdrachten, Suiderdrachten)                    

               Water de Dracht                                           

31          Driebergen (1159 Thriberge(n), Drieberghe, Drybergen)                                

               Drie verhogingen in het landschap                                         

32          Edam (1357 Edam, Yedamme, Dam)                                     

               Dam in de Ee                                  

33          Eindhoven (1232 Endehoven, Endoven, Eyndhoven)                                      

               Samenstelling van einde/laatste en hoeve (boerderij)                                    

34          Elburg (1025 Helberga, Elborg, Helborgh, ter Elborch, die borgch ter Elburg)

               Mogelijk een hoger gelegen stuk grond                               

35          Enkhuizen (1312 Enchusem, Enghusen)                               

               Mogelijk bewoning bij een weide                                           

36          Enschede (1118 Aneschedhe, Anneschethe, Entschede)                                

               Waterscheiding                              

37          Franeker (1085 Fronakre, Froncker, Fronsckere, Vroenackere, Vranekere)             

               Koninklijke resp. gravelijke akker                                           

38          Geertruidenberg (1213 Mons Sancte Gertrudis, Sinte Gheerdenbergen, tsente Geertruydenberghe)                                    

               Hoogte, terreinverheffing genoemd naar Heilige Gertrude                                         

39          Goes (1216 Gous, Goes)                             

               Oude waternaam, Gus(aha), krachtig stromendwater                                    

40          Goor (1027 Gore, de Gore, Goer, Ghore)                                            

               Moerassige bosgrond                                 

41          Gorinchem (1205 Gurinchem, Gornichem) uitspraak: Gorkum                                    

               Woonstede bij zompigland of waterpoel                             

42          Gouda (1143 Golda, Goude)                                    

               Goudkleurig water, Gouwe                                       

43          Grave (1294 Grave, Gravia)                                      

               Gegraven waterloop                                   

44          s-Gravenhage (1242 Haga, Hagen)                                       

               Omhaagd gebied van de graaf                                 

45          Groningen (1027 Groniggea, Groninga, Groningi, Gronigon)                                      

               Bij de lieden van Groni (persoonsnaam)                               

46          Haarlem (918 Haralem, Harleim, Harlehem)                                      

               Woonstede op zandige rug                                       

47          Haarlemmermeer                                        

               Meer bij Haarlem                                          

48          Harderwijk (1231 Harderewich, Herderewich, Harderwyc, Herderwick)                                  

               Vestigingsplaats (wijk) van een herder                                  

49          Harlingen (1232 Herlinge, Harlinge, Harns, Herlenze, Harnze)                      

               Bij de lieden van Harilo (persoonsnaam)                              

50          Hattem (800 Hatheim, Hatheym, Hathem)                                         

               Woonplaats (heim, heem) van de Hatten (Hattuarii)                                       

51          Heerenveen (1579 streek: Sheerenfeen, Friese Haagje)                                

               Naar de heeren Dekema, Cuyk en Foeyts die ter plekke hoogveengronden aankochten)    

52          Heerlen (300 Coriouallum, Coriouallio, Herle, de Herlo)                

               Keltische naam; mogelijk sterkte of kleine zanderige heuvelrug                                 

53          Den Helder (1577 de Helderbuyert, Helder, de Helder)                                  

               Mogelijk: buurt/bewoning van laag/waterland                                 

54          Hellevoetsluis (1210 Helleuothe, Helvoet, Helvoeten, Helvoet Sluys)                                      

               Mogelijk: laag land bij sluis of waternaam Helle                               

55          Helmond (1108 Helmund, Helmont)                       

               Sterkte in gelegen in een lage streek                                     

56          Hengelo (1381 grote en luttijcke Hengelo, Magnum, Parvum Hengelo, Hengheloe, Hengell

               Bosje met omheining                                  

57          s-Hertogenbosch (1222 de Orthen cum Busscho, Buscho ducis, 'sHertogenbosche)            

               Bos van de hertogen (van Brabant)                                       

58          Heusden (1108 Hysdene, Hosden, Huseden, Avdehosdinne, Huesden)                     

               Toevluchtsoord                              

59          Hilversum (1305 Hilfersem, Hilfercem, Hilversom, Hilvertsem)                                   

               Woonstede van Hilfert (persoonsnaam)                               

60          Hoogeveen (1634 Nie Echten, Hoog Echten, Echtens Hogeveen, het Hogeveen)                 

               Boven de waterspiegel liggend veen                                     

61          Hoogezand (1613 hooge sant, in 't Hooge Sandt, Hogesant)                                      

               Zandige hoogte                              

62          Hoorn (1298 Hoerne, Horne, Hoirn)                                      

               Hoek of bocht in de dijk                              

63          Hulst (1108 Hulst)                                         

               Plek waar hulst groeit                                 

64          Kampen (1227 apud Campis, de Campen, van Campen)                 

               Door wallen, heggen of greppels omgeven/afgesloten stuk land                               

65          Koevorden (1141 falsum?, Cuuorde, Koiforde, Cuforde, Covorde, Koevorde, Coevorden) Uitspraak: Koveren                                      

               Doorwaadbare plaats (voorde) voor koeien                                      

66          Leerdam (1265 Lerdamme, Lederdam)                                

               Dam door de Leda/Leede (gegraven waterloop)                              

67          Leeuwarden (1038 LIVNVERO (op munt), Lienward, Linuard, Lijwart, Liuwart, Liuwerth)

               Hoogte (wierde) van Lino ? (persoonsnaam)                                      

68          Leiden (1143 Leithen, de Ledene)                                          

               Waterloop (lede)                                          

69          De Lemmer (1309 in de Lemmer, totten Lemmers toe, die Lemmer, in dae Lyaemmer, Liam(m)er)                                      

               Mogelijk: Lenne-meer, meer waarin de Linde uitmondt                                 

70          Loenen (953 Lona)                                       

               Waarschijnlijk oude (modderige?) waternaam                                  

71          Maarssen (918 Marsna, Marsnen, Marsen)                         

               Mogelijk: stromende waterloop                              

72          Maassluis (1391 Maselandersluys, Maeslantse Sluys)                      

               Sluis (van/naar de Maas) van Maasland                                

73          Maastricht (535 Traiecto, ad Treiectinsem urbem, Traiecta, Masetrieth, Masetreth, Masetrith)                                           

               Overgang/veer in de Maas                                       

74          Medemblik (914 Medemolaca, Medenblic, Medemleke, Medenbliec)                                    

               Middelste waterloop                                   

75          Meppel (1141 Meppele, apud Mappele, Mepplo, Meppelen, to Meppell) uitspraak: Möppelt

               Onduidelijk, mogelijk verband houdende met Ahorn (boomsoort)                             

76          Middelburg (1102 Mittelburgenses, Middelburg, Middelberg)                                    

               Middelste burcht (tussen Soeburg en Domburg)                                

77          Monnikendam (1288 Monnickendam, Monekiindamme, Monekedam)                                 

               Waterkering/dam van de (norbetijner) monniken                                            

78          Naarden (950 an Naruthi, Narden, Naerden)                      

               Eng/nauw                                        

79          Terneuzen (1250 de Nose, Terneuse)                                   

               Puntig uitstekend buitendijks land                                          

80          Noordwijk (889 Nordcha, Northgo, Nordeka, Noortick)                               

               Noordelijk gelegen gebied (gouw) boven Rijnmonding (t.o.v. de noordgrens van het Frankische rijk)

81          Nijkerk (1333 Nyenkercke, van der Nierkiercken, Nyekerc, Nykerck) uitspraak: niekerk, nijkerk                                           

               De nieuwe kerk                              

82          Nijmegen (98 [ULPI]A NOVI[OMAGI], Nouiomagi, Niumagi, Neomage, Nimagna, Numegen, Nymegen)                                       

               Nieuwe markt                                

83          Oldenzaal (893 Aldenselen, Aldensele, de Oldenzeel, Aldensela, Oldenzale)                          

               Oude woonruimte                                        

84          Onderdendam (1252 ulderna domme, to Onderndamme, Onderdendam)                             

               Onzeker; Dam in het Onland (drassig land) of dam van de familie Ullerma               

85          Oosterhout (815 Ostorol, Osterholt, Oestrout, Oesterhout)                                       

               Oostelijk van hoogopgaand bos (Den Hout)                                       

86          Oud-Beijerland (1573 Beyerlandt, Out Beyerlandt)                                        

               Oude polder (ter onderscheiding van nieuwe)  vernoemd naar Sabina van Beieren

87          Oudenbosch (1275 Baerlebossche, Oudenbossche, Vetusbuscum)                                          

               Het oude bos (ontginning, eerst Baerlebosch, ter onderscheiding van Nieuwenbosch)       

88          Oudewater (1239 Oudewater, Heldwater, tOudewatre, Ouwatere)                                        

               Oude waterloop (ter onderscheining nieuwe)                                    

89          Purmerend (1342 Purmerende, Purmereynde, Purmerent)                                          

               Einde van de Purmer (poldernaam, oorspronkelijk waternaam)                                  

90          Roermond (1150 de Ruremonde, Roremunt, Ruregemunde, Roremonde)              

               Monding van de Roer                                  

91          Rotterdam (1281 Rotterdam ter haluer Rotte, Rotterdamme)                                   

               Dam in de Rotte (bij de Maas)                                  

92          Roosendaal (1150 Havixdonc, Rosendale, conventus de Valle Rosarum, Rosendale)           

               Onzeker, mogelijk dal waar rozen in groeiden, donc verwijs naar Zandhoogte en Havike (persoonsnaam)                                           

93          Sas van Gent (1583 t Zas van Gendt) uitspraak: het sas                                 

               Schutsluis, of hierbij liggende sluiskolk in het kanaal van/naar Gendt                                       

94          Schagen (1090 Scagha, Scagon, Scagen, Scaghen)                          

               Bij het bos(je)                                 

95          Schiedam (1264 Novum Sciedammum, Nuwen Sciedamme, Sciedamme)               

               Dam in de Schie                             

96          Schoonhoven (1247 Sconhouen, 'tScoenhoven, Schonehoue)                                   

               Schone (vrij van onkruid) hoeve (boerderij)                                        

97          Sittard (1157 apud Siter, de Sithert, Zittaert, Sittaert)                                    

               Mogelijk: bergflank                                      

98          Sluis (1241 Leclusa, Sluse, Sluus)                             

               Sluis (excludo: buitensluiten)                                    

99          Sneek (1296 Snek, van Snake, Sneek, van der Sneek, Snitze)                                       

               Spits toelopend land(tong)                                        

100        Steenbergen (1267 Stenberghe, Steenberghen, Steembergen, Stenberghen, Stienberghe)

               Zandige verhoging in venig gebied                                         

101        Steenwijk (1141 Steenwijc, Stenwic, Steenwic, Stenwyc, de Steynwik)                                   

               Wijk (nederzetting) en steen, mogelijk vanwege vondst en/of hergebruik van steen.          

102        Terborgh (1311 Burch, ter Borch, Terborch, Hof Ter-Borg)                                         

               Burcht, naar het castellum Wische                                        

103        Texel (750 pagus Tyesle, Thesla) uitspraak: Tessel of Teksel                                        

               Naar de Friese gouw Texla (zuidland, toen nog geen eiland                                        

104        Tholen (1261 Tholle, Tolne, Tolen)                                        

               Tolhuis                              

105        Tiel (850 Dioli, Tiale, de Tyela)                                 

               Mogelijk bouwland of geboomte, struikgewas                                 

106        Tilburg (709 Tilliburgis, Tilborg, Tilburch)                             

               Omheind nieuw verworven land                              

107        Utrecht (300 Traiecto, Uttrecht, Ulturius Traiectum)                                     

               Oversteek                                        

108        Vaals (1041 Vals, Uals, Vails, Valis)                                        

               Dal, mogelijk wijngaard tegen de helling                              

109        Veendam (1655 Veendam)                                       

               Dam in het veen                                           

110        Veenendaal (1394 Blafferts veen, Veenlo, Vendel, Vennendael, Veenllandtdael)  

               Dal ontstaan uit uitgegraven veen                                         

111        Veghel (1200 in Vehchele, villa de Vegghele, Vechle)                                     

               Mogelijk varkensbos of misschien -bos                                

112        Velp (800 in uilla Pheleppe, in Willepe, de Vellepe, Velpe, Velp)                                 

               Waternaam                                    

113        Venlo (100 Uennelon, Venla, in Venle, Veenlo)                                 

               Bos met ven                                    

114        Vianen (1270 Vyanen)                                 

               Weg, genoemd naar Vienne (Fr.)                                           

115        Vlaardingen (1018 Flardinges, Flardingun, Flardinge, Vlaerdinghen) uitpraak: vleering       

               Onduidelijk, mogelijk onregelmatige rafelige strook                                      

116        Vlissingen (1235 Vlissinghe)                                     

               Bij de mensen van Flisso (persoonsnaam)                                           

117        Waalwijk (1200 Walwic, Walewic, Walewich, Walewyc, Waelwyc)                                         

               Nederzetting bij een waal, kolk                               

118        Wageningen (1125 apud Wachoningon, de Wagenunge, Wageninge, Neowageningen, Wagenunge)                                   

               Bij de mensen van Wagano (persoonsnaam)                                     

119        Weert (1062 in villa Werta, de Werd, In Wertha, Weirta, de Weerth)                                      

               Mogelijk: waard, land omsloten door rivieren                                   

120        Weesp (1131 Wesapa, Wisepe, Wesepe)                                           

               Waarschijnlijk: stromend water                               

121        Willemstad (1639 Willemstat)                                 

               Stad vernoemd naar Willem I                                   

122        Winschoten (1200 Winsewida, van Wynschote, to Wynschoten, de Wynschotten)

               Kleine boerderij (kote) van Windo (persoonsnaam)                                         

123        Winterswijk (1000 Wintereswick, Winethereswick, Winethereswik, Wintersuic) uitspraak: wenters                                           

               Woonplaats van Winter (persoonsnaam)                                           

124        Woerden (786 Wirda, Wurdin, Worthen, Wourden)                                       

               Omheind gebied                                           

125        Wormerveer (1575 Wormerveer)                                          

               Overzetplaats (veer) over de Zaan                                         

126        Woudrichem (900 Walderinghe(m), Waldrichem, Woldrichem, Woudrikem)                        

               Huis/woonstede van de nakomelingen van Walter                                         

127        Wijk bij Duurstede (600 Dorestad, Dorsteti, nunc autem Wik nominata, Wijc, Wijck tot Duerstede, Wijc te Duurste)                                     

               Nederzetting (wijk), mogelijk bij een castellum                                 

128        Zaandam (1214 in Sadne, die Zaende, Zaenderdam)                                      

               Dam in de Zaan                              

129        Zeist (838 Seist, Seiste)                               

               Onduidelijk                                      

130        Zevenaar (1047 Subenhara, Subenhari, Sevenharen, Sivenharen, Sovenharen, Siuenar, in Seuener, in Zeuener)                                    

               Onduidelijk, mogelijk samenstelling van persoonsnaam (Suppo/Tyde Zuben) en zandige heuvelrug (hara)                                           

131        Zevenbergen (1287 Zeuenberge, Zevenberghen)                             

               Zeven hoogtes/bergen                                

132        Zierikzee (1156 Siricasha, Sirikese, Zierikshe, Zierixzee)                                 

               Samenstelling van Siric (persoonsnaam) en water                                           

133        Zutphen (1101 Suphem/Sutpheni, Suotfene,Sutuene, Sutfenna, Sutphania, Sutfenne)        

               Zuidelijk gelegen veen                                 

134        Zwartsluis (1398 der Swarte Sluys, van den Zwartensluis, De Swarte Sluse)                            

               Sluis tussen het Zwarte water en Meppelerdiep                                

135        Zwolle (1129 Swolle, in Suollis, Zwoll)                                   

               Hoogte in het landschap                                           

136        Amsterdam-Emmerik treintraject           

               Dam in Amstel - Emmerik: samenstelling van groot en machtig                                  

137        Arnhem-Oldenzaal treintraject 

               Woonplaats (heem) van Arno (persoonsnaam) - oude woning/zaal                                         

138        Moerdijk-Antwerpen treintraject                                         

               Moerdijk; buitendijks moer(zoutwinning)gebied binnen een ringdijk ter bescherming

               Antwerpen; 'aanwerp' of 'Anoverpis', een kaap in de Schelde waarop de stad ontstond, ter hoogte van het Steen.                                 

139        Asten (1202 Astene, de Hastene, Ascen)                              

               Onduidelijk; mogelijk een opslagplaats van hout                              

140        Laren (1341 Lare, Laer)                               

               Intensief benut bos                                      

141        Utrecht - Zwolle treintraject                                    

               Zie 107 en 135                                

142        Abcoude (1186 Abbenkewolde, Abbecenwalde, Abcwoude, Abicwoude, Apcoude) uitspraak: abkou                                

               Woud, moerasbos van Abbeke (persoonsnaam)                               

143        Montfoort (1204 Munfort, Montfort)                                  

               Sterke burcht                                  

144        Bruinisse (1481 Brunesse)                                         

               Stinkende/modderig in het water uitstekend stuk land (nisse, nes)                                           

145        Egmond aan Zee (1514 Egmondt up tzee, Egmont op zee)                                         

               Waarschijnlijk: naar de aan zee gelegen monding van de Egge?                                 

146        Lichtenvoorde (1312 Lichtenuorde)                                      

               Heldere doorwaadbare plaats                                 

147        Kamp bij Laren                              

               Interneringskamp, zie verder 140                                           

148        Bergum (1297 Berchem, Berghum, Berghem, toe Birghum) thans Bergum                            

               Heuvel, hoogte met nederzetting (heem, heim)                                

149        Haaksbergen (1188 Hockesberghe, Huckkesberghe, Houcesberghe, Hakesberg, Hokesberge, Haaxbergen) uitspraak: hoksebarg                                        

               Heuvel, hoogte van Hokka (persoonsnaam)                                       

150        Valkenswaard (1200 de Wederde, Wedert, de Waerde, Wedert, Verkensweerd, Valkenswaart)                                           

               Oorspronkelijk: aan het water liggend land (waard), nadien ook naar aldaar gevestigd valkeniersbedrijf                                           

151        Oisterwijk (>1167 Hosteruuic, Oesterwijc, Ostruic)                                         

               Oostelijk gelegen nederzetting                                

152        Scheveningen (1280 Sceveninghe, Sceveninghen, op den dorpe van tSceveninge)

               Nazaten of lieden van Sceve (persoonsnaam)                                   

153        Oss (1069 Os, Osse)                                     

               Onduidelijk, mogelijk oude waternaam                                

154        Bodegraven (1480 Boegraven, Boograven)                                       

               Mogelijk: gegraven waterloop van Bode (persoonsnaam)                                           

155        Kamp bij Zeist (1804)                                  

               Militair kamp bij Zeist (en deels Soest), zie verder 129                                    

155        Kamp bij Wiesselerveld (Wiesel: 1337 Wiessel, Wysel, Wissel, Wyssell)                                 

               Wiesel: samenstelling van weide en bos                              

               Militair kamp (ca 1865) bij Wiesel (weide en bosgebied met deels nog heide)                        

155        Kamp de Bilt (1916 het kamp de Bilt)                                    

               Militair kamp bij de Bilt (zie 241) tussen 1916 en 1919                                    

156        Zwijndrecht (1028 Zwindrecht(wet), Suindrecht, Zwidrecht alias 'tFeer)                   

               Doorwaadbare plaats in geul of kreek (swin)                                     

157        Boskoop (1222 Buckescop, Bockicope, Boescoe)                                           

               Veenontginning van Bucke of Bocke (persoonsnaam)                                    

158        De Rijp (1346 Ripe, Ryp)                             

               Oeverkant                                       

159        Kamp bij Rijen (1831)                                 

               Militair kamp bij Rijen (stroom, beek)                                   

159        Kamp bij Milligen (1860)                                          

               Militair kamp (om paarden te beleren) bij (Nieuw) Milligen                                          

               Millingen: nederzetting van Millo (persoonsnaam)                                          

160        Sliedrecht (1203 Overslydrecht, Ouverslydrecht, Slidrecht)                                         

               Veer, doorwaadbare plaats in Sli (oude waternaam)                                      

161        Rijssen (1188 Risnen, Ryssen, Rysum, Rysne(n), Rijssen)                                

               Herkomst onbekend                                    

162        Voorschoten (918 Forschate, Vorscot, te Voirschoter marct)                                     

               Beboste hoek zandgrond uitspringend in lager gelegen Voor (waternaam)                            

163        Workum (1327 Waldricheim, Wold(e)richem, Waerkum, Worckum)                                       

               Woonplaats van (de lieden van) Waldrik (persoonsnaam)

164        Makkum (944 Maggenheim, Mackengum, Mackinge, Mackum, Makkum)                            

               Woonplaats van Maggo of Makko (persoonsnaam)                                       

165        Joure (1250 Jeure, op ter Heuwera, Joure, vp de Jouwer, opper Hjouwera)                           

               Waarschijnlijk een archaïsche waternaam                                          

166        Ginneken (1246 Ghinneken, Ginneke, Ginneken)                              

               Mogelijk vroegere samenvloeiing                                          

167        Druten (1076 Drutena, Truthene, Droten, de Drueten)                                  

               Mogelijk hoogte en/of smalle doorgang                              

168        Rhenen (855 Hreni, Renim, Rene)                                          

               Mogelijk nederzetting aan de Rijn                                          

169        Sappemeer (1642 Grootte Meer of Sappemeer, Sap meer, Sapmeer) uitspraak: sapmeer

               (Veen)plas in samenhang met sap, sijpelen                                        

170        Kaatsheuvel (1312 Kets, Kaets, Kesthovel, Katzhoevel) uitspraak: kets                                   

               Veldweg op een hoogte                             

171        Wijhe (960 in villa Wie, Wie, Wye, Weije, Wyhe) uitspraak: wië                                 

               Heidens heiligdom                                       

172        Barneveld (1174 Barnevelde, Bernevelde, Berneuelt, Barnevelt)                               

               Mogelijk veld bij vroeger buurtschap Barn (plaats in een bos waar alles is weggehakt)       

173        Gorredijk (1672 Gorredijk, de Gorredijk)                              

               Dijk bij laagland, broek (goor)                                  

174        Delden (1036 Thelden, Dhelden, Delden)                                            

               Mogelijk kleine laagte                                 

175        Stadskanaal (1858 Nieuw-Stads-Kanaal)  uitspraak: stadskenoal, 't kanoal                            

               Veenkolonie aan het kanaal van de stad Groningen                                        

176        Geldrop (1302 Gheldorp)                                          

               Kleine nederzetting (dorp) in onvruchtbaar land                                

177        Baarn (1308 Barne, Beerne, Baerne)                                     

               Duidt op branden, mogelijk veld waar men brandstof (veen, heide) vanaf haalde

178        Klundert (1537 die Clunder, Clundert)                                  

               Mogelijk naar kont veen of turf                               

179        Oosterbeek (834 Ostarbac, in Ostarbac, de Ostarbeke, de Oesterbeke, in Ost(er)beke, Oesterbeec                                     

               Oostelijke beek                              

180        Blokzijl (1375 Groote Zijl, Groote Zyl by Blockes huis, Bluckzijl, Bloxiel)  uitspraak: bloksiel

               Samenstelling van blok (balk) en uitwateringssluis (zijl) en/of woonplaats van Block (persoonsnaam)                                           

181        Wolvega (1320 Wluegho, Wolvegae, Vuluega, Woluegae)  uitspraak: wolvege                    

               Dorp (ga), nederzetting) van Wolf (persoonsnaam)                                        

182        s-Gravenzande (1200 Harena comitis, Arena sive vulgariter Zande, Gravenzande, 'sGravensande)                              

               Zandplaat van de graaf (van Holland)                                    

183        Mijdrecht (Midreth, Midrecht, Myert, Miert)                                    

               Veer, doorwaadbare plaats door de Mije                                           

184        Oude Pekela (1660 Nieu dorp, De Peekel A, Oude- of Beneden-Pekel-A)  uitspraak: beneednpekel                               

               Mogelijk moerasriet (peke) en water (Aa)                                           

185        Balk (1491 toe balc, toe Balka, Balck)                                   

               Een houten balk als vast bruggetje                                        

186        Dedemsvaart (1809 Dedemsvaart)                                        

               Kanaal, vaart gegraven door baron van Dedem                                

187        Elst (726 Heliste, Elste, de Elst)                                

               Mogelijk heiligdom of woning                                 

188        IJmuiden (1899 IJmuiden)                                         

               Uitmonding van het IJ                                 

189        Smilde (1792 Smilde, (de) Smilde                                           

               Mogelijk onvruchtbaar land, veengras                                  

190        Lochem (1059 decimam Lochemensem, Lochem, Lochhem)                                      

               Onduidelijk; lelieachtige plant, gat, opening (?) en woonplaats (heem)                                   

191        Scheemda (1250 de Senieda, in Scheemda, vander Schemede, Sceempte, ijn die Schemda)  uitspraak: scheemte                                    

               Onduidelijk; weide bij vonder of weide bij de plaats Scheme?                                     

192        Nieuwe Pekela (1781 De Nieuwe of Boven Pekel (A))  uitsptaak: boovmpekel                      

               Opdeling van de kolonie De Pekela (oud en nieuw), zie ook 184                                 

193        Venraay (1220 de Rode, Rodhe, Venrode, Venraed, Venray)                                      

               Samenstelling van klein meertje en gerooid bos                               

194        Raamsdonk (1253 Ramesdunc, Raemsdonc)                                     

               Zandige hoogte in veengebied (donk) waar daslook groeide of een persoonsnaam (Rame)

195        Gemert (1076 Gamerthe, Gemerthe, Gemerte, Ghemert)                                            

               Plas, afgesloten zijriviertje                                        

196        Gennep (1249 Ghennepe, Gennepe)                                     

               Nederzetting bij helder water                                  

197        Dongen (1287 ten Donghene, Dongen)                                

               Naar de riviernaam Dongen (mogelijk van donk(en))                                      

198        Olst (947 Holsto, apud Olst, Oelste, Olst)                                            

               Mogelijk naar boomnaam hulst                               

199        Alblasserdam (1328 Alblaserdamme)                                   

               Dam, waterkering in het water Alblas                                   

200        Katwijk aan Zee (1398 Catwyc op ter Zee)                                         

               Kat is onduidelijk, kade, kat (?) en nederzetting (wijk)                                     

201        Winkel (1289 Winckele, Winckel, Winkel)                                          

               Ingesloten (hoek) stuk land                                       

202        Meersen (847 Marsna, ad Marsanam, Mersenam, Marsenen, Smarnam, de Mersene, Mersen)                                           

               Aan de moerassige beek                                           

203        Epe (1176 de Ape, Eep, Ep, Epe, Eepe)                                 

               Rivier, stroom                                

204        Wildervank (1649 de Wildervanck, Wildervanks huis, Wildervangh, Wildervanck) 

               De in bezit genomen heide                                       

205        IJsselstein (1279 Yselsteyne, Ycelsteyne, Steyne)                              

               Burcht aan de IJssel                                     

206        Nijverdal ('n Eversbarg, Nijverdal)                                         

               Nijver dal, vanwege oprichting fabriek in 1836                                  

207        IJzendijke (1127 Isendica, Isendic, Ysendic)                                       

               Samenstelling Dijk en Iso of Ise (persoonsnaam)                              

208        Ootmarsum (850 Othermarsum, Otmerschem, Oetmersen, Otmaersen, Otmarsum)          

               Woonplaats van Othmar (persoonsnaam)                                          

209        Zandvoort (1105 Santfort, Zandvorde, tSantvoirden)                                     

               Waarschijnlijk droge weg door (voorde) nat gebied                                        

210        Overveen (1317 Tetrode, Overveen)                                    

               Gerooid bos (Tetrode), aan de overkant van veenweiden                             

211        Warmond (918 Warmelde, Warmunde)                               

               Watermonding                               

212        St.Oedenrode (1150 Rodae, Rodae S. Odae, Rode Sancte Ode, Sint Oeyenrode)                 

               Gerooide plek in os gewijd aan de Heilige Roda                                

213        Ommen (1133de Vmme, Ummen, in Umme, Ommen)                                   

               Herkomst en betekenis onbekend                                          

214        Princenhage (1198 Haga, Haghe onder Nassow, Prince Hage)                                   

               Afgesloten jachtgebied, later van de prins                                          

215        Waspik (1299 Waspic, Waspyc, Waspike)                                          

               Moerasachtig (waes) in water uitstekend landstuk (spijk)                              

216        Vught (1028 Fughte, Vucht)                                     

               Laag nat gebied                             

217        Voorburg (121 Forum Hadriani, Foreburg, Vorburg, Voorborch)                                

               Markt van Hadrianus (keizer), Burcht aan de Voor (waternaam)                                 

218        Valkenburg (de castello de Falcomonte, Mons Falconis, Falkenburg)                                      

               Samenstelling valk of Falco (vogel, persoonsnaam) en burcht of berg                                     

219        Renkum (970 Redincghem, Radengheim, Ratincheim, Radenkem, Rencom)                         

               Woonplaats van de lieden van Rado (persoonsnaam)                                    

220        Groenlo (1188 Gronlo, de Grunlo, Groenloe, Grolloe, Grol)  uitspraak: grol                           

               Het groene bos                              

221        Lobith (1222 Lobedhe, Lobedde, Lobeth, Loebede, Lobith)                                         

               Moeilijk te verklaren                                    

222        Terschelling (1000 Wicsele, Wexalia, Wexel, Wuxalioe, Schellinghe, aan die Scellinghe, die Scellinghe, der Scellinge)                                           

               Scheiding, grens (skillinge)                                        

223        Koog-Zaandijk (1561 upte Koech, Kooch, De Coogh - 1745 Saendyck) uitspraak: sendaik

               Buitendijks land dat met een punt (koog) in de Zaan (rivier) stak en dijk aan Zaan  

224        Amerongen (1150 Amerungon, Amerunga, Ameronge)                                 

               Mogelijk, bij bewoners van (de) Amer (waternaam)                                        

225        Aalten (828 Aladna, in Alethnin, Aladon, Alethim, Alethen, Aelten)                                          

               Moeilijk te verklaren, mogelijk in verband met boomnaam abeel of vuur, brand                  

226        Lekkerkerk (1331 Leckerkerke, Leckerc-ambocht)                                          

               Kerk van bewoners aan de Lek                                 

227        Doorn (918 Thorhem, Thornen, Dorn)                                  

               Waarschijnlijk woonplaats bij doornstruiken                                      

228        Cuyk (365 Ceuclum, Kuic)                                         

               Kromming (in de rivier) of nederzettingsnaam uit persoonsnaam                               

229        Hardinxveld (1105 Herdingfelde, Hardingfelde, Hardinveldt, Herdinxvelt)               

               Veld (onontgonnen terrein) van lieden van Herdo of Hardo (persoonsnaam)                         

230        Wassenaar (1200 Wasnare, Wassenaer)                              

               Samenstelling van scherp en zandige rug                             

231        Ravestein (1460 Ravesteyn)                                     

               Raven en stein (kasteel)                              

232        Winsum (950 in Uinchem, Uuinkhem, in Wincheim, VVINSHEM, Winzhem, Winchium, or. Wintzhamerhemme) uitspraak: wènzm                                

               Woonplaats en hoek of van Wineca (persoonsnaam)                                    

233        Grouw (1250 de Growe, Grouwa, to Grouwe, Grou, to Grow)                                    

               Mogelijk verbandhoudende met geul of aangeslibt land                                

234        Vlijmen (1285 Vlimen)                                

               Mogelijk waternaam in combinatie met spitse vorm                                      

235        Naaldwijk (1156 Nadelwich, Naltwic, Naeldwijc)                             

               Samenstelling van nederzetting (wijk) en een langwerpige, spits toelopende vorm              

236        Breukelen (1139 Brocklede, Bruklede, Broicleede, Broeckelen)                                 

               Een gegraven waterloop (lede) door moerassig land (broek)                                      

237        Hillegom (1248 Hyllingen, Hillinghem, Hilleghem)                                           

               Woonplaats van de leiden van Hillo (persoonsnaam)                                     

238        Oirschot (950 Orosoth, Oerschot, Orscot)                                          

               Mogelijk grindhoudend zand en omheind of hoge hoek land puntig uitspringend in lager terrein                                           

239        Borne (1206 Burgunde, Borghenden, Borgonde(n), Borgeden, Boerne)                                  

               Hoog gelegen plaats                                   

240        Akkrum (1315 Ackrom, Ackerem, Ackrim)                                          

               Betekenis onduidelijk, mogelijk kromming van waterloop of woonplaats van Akker (persoonsnaam)                                           

241        de Bildt (1307 die Bilt, ter Bilten-Waert, opter Bilt, an der Bilt neffen Vrouwencloester)

               Mogelijk, belt, gordel, zoom van hoge zandgronden                                      

242        Bussum (1306 Bussen, Bussum)                              

               Mogelijk nederzetting in het bos                             

243        Velsen (918 Felison, Uelesan, Velison, Velson, Uelsen)                                  

               Bij de drassige stroom                                 

244        Uithuizen (950 in Uthuson, Wthusum, Uthusum, Wuythuyzen, Uythuysen)  uitspraak: 0ethôêzn                                           

               Richting zee gelegen (buitenwaards) huis                                           

245        Huissen (850 Huosnin, Hvosne, de Husen, Huesen)                                         

               Herkomst en betekenis onbekend                                          

246        Borculo (1190 de Burkelo, Burglo, Burchlo, Burclo, de Borclo)                                   

               Mogelijk Berkenbos                                     

247        Dieren (938 in Theothorne, Diederne, Thiedere, Diderin, Diedirn, Thederen, Dideren)         

               Mogelijk grote uitspringende bocht in het hoogland                                      

248        Vreeswijk (918 Fresionouvic, Vresewik, Vreeswijck)                                       

               Nederzetting van Friezen                                          

249        Gulpen (1161 Golepe, Golopia, Golpene, Gulpen)                                           

               Nederzetting aan de Gulp (geul, rivier)                                 

250        Ierseke (980 Gersicha, Gersecha, Yerseke)                                         

               Mogelijk gerend water of landstuk, kleine waterstroom (sik)                                      

251        Sloterdijk (1396 Sloterdam, Sloeterdyck)                                           

               Dam, dijk van de Slote (waternaam)                                      

252        Kollum (822 Colleheim, Colheim, to Collum, te Kolme, to Collum)                                           

               Woonplaats van Kolle (persoonsnaam)                                

253        Raalte (1123 Raalt, de Ralte, Raelt, Raelte)                                         

               Herkomst ebn betekenis onbekend                                       

254        Heemstede (1064 Hemstede, Heemsteden)                                       

               Woonplaats                                    

255        Ede (838 in uilla Heoa, de Edhe, in Ede, in den dorpe Ee)                               

               Moeilijk te verklaren                                    

256        Eibergen (1188 Ecberghe, Ecberghen, Hegberghe, Eyberghe, Eyberch, Eibergen)  

               Samenstelling van spits en berg                               

257        Middelharnis (1466 de Middelharnisse, Middelherness)                                

               In het midden gelegen uitgestrekte weide, mogelijk doorsneden door een water 

258        Soest (1028 Soys, Zoys, Sose, Soys, Zoes, Zoest)                              

               Geen goede verklaring                                

259        Waddinxveen (1233 Waddinxuene, Waddincsvena, Waddinghe vene, Waddinsvene)         

               Veen van Wadding (persoonsnaam)